معرفی شهر اسفراین
۱۳۹۵/۱۰/۱۸ تعداد بازدید: ۶۴۴
print

اسفراین یکی از شهرهای استان خراسان است که با مساحت ۵۳۴۵کیلومتر مربع در شمال غربی این استان بین ۵۶درجه و۵۷دقیقه ی طول شرقی و۳۶ درجه ی و۴۰دقیقه تا ۳۷ درجه و۱۷دقیقه ی عرض شمالی واقع شده است.

معرفی شهر اسفراین


این شهرستان در دامنه ی جنوبی کوههای الاداغ وجنوب وغرب کوه شاه جهان قرار گرفته است.از شمال به بجنورد وشیروان،از جنوب به شهرستان سبزوار،از شرق به شهرستان های قوچان وسبزوار واز غرب به شهرستان بجنورد محدود است

جمعیت اسفراین:

این شهرستان در سال ۱۳۸۵، تعداد ۱۲۳٬۱۴۴ نفر جمعیت داشته است.اقوام ساکن در این شهر را تاتها.ترکها وکردها تشکیل می دهند.

شرح مختصرو تاریخچه:
   تنوع آب و هوایی و وجود ارتفاعات، جلگه ها و دشتها و شرایط اقلیمی گوناگون موجود در شهرستان اسفراین زمینه و بستر مناسبی را برای زیست انسانها در طول اعصار پیش از تاریخ و تاریخی فراهم کرده است. از جمله منطقه های پیش از تاریخ در اسفراین می توان به تپه های پیش از تاریخ انجیرلی و چهل دختران (پیش از تاریخ) و محوطه های پیش از تاریخ و تاریخی توی 1 و 2. (به احتمال فراوان این قلعه در اواخر دوره اشکانی یا اوایل ساسانی بنا شده و سپس در قرون اولیه دوره اسلامی نیز مورد استفاده قرار گرفته است) اشاره کرد. بیشتر این تپه های باستانی در جلگه و دشتهای جنوب غربی اسفراین واقع شده اند که نوع ارتباط و مبادلات فرهنگی را در آینده می توان بین این محوطه ها و مناطق پیش از تاریخ جاجرم و سبزوار به دست آورد. محوطه های پیش از تاریخ اسفراین در برهه زمانی خاصی با فرهنگهای جنوب ترکمنستان شباهت دارد که زبان ارتباط مناطق شمالی و جنوبی کوههای کپه داغ است. از جمله آثار دوران تاریخی می توان از تپه های تاریخی کهنه بام، عمارت و... نام برد. آستوئن یا استئین(اکنون روستایی در اسفراین به همین نام وجود دارد) بر اساس گفته مورخین یکی از اولین خاستگاههای ظهور اشکانیان در شمال شرق ایران (پارت) بوده است. در ارتفاعات سالوک اسفراین دژی به نام دژ صعلوک واقعه شده که به احتمال زیاد باید استئین یا آستوئن دوران اشکانیان باشد. در دوران ساسانیان نیز اسفراین یکی از بخشهای مهم ابرشهر نیشابور بوده که جاده ابریشم از آن می گذشته است. به احتمال زیاد اسفراین یکی از خاستگاههایی بوده و دلیل آن نیز وجه تسمیه کلمه اسفراین است که از کلمه اسفه یا اسپه (واژه های اوستایی) به معنی اسب + راین (به معنی مکان و محل تجمع) گرفته شده است. اسفراین به علت واقع شدن در شاهراه ورودی اقوام مهاجر به ایران از جمله قوم مغول، ازبکها، افغانها و در طول قرون اسلامی بارها مورد تجاوز و تخریب این اقوام قرار گرفته و دوباره با کوشش مردم سخت کوش این دیار دوباره سر از خاک برافراشته و شکوفایی خود را بازیافته است. آثار شهر قدیمی اسفراین که امروزه به شهر بلقیس مشهور است. در 3 کیلومتری جنوب غربی اسفراین واقع شده است.
گویش مردم این ناحیه باوجود مهاجرت اقوام ترک و کرد به شمال خراسان و از جمله اسفراین، سینه به سینه منتقل شده و امروزه هنوز می توان در گوشه و کنار این شهر و آبادی های آن کسانی را یافت که لهجه آنها با زبان رایج فارسی چه از جهت آوا و چه از نظر ساختمان واژگان متفاوت است و با بررسی متون نظم و نثر فارسی می توان به این حقیقت پی برد که بسیاری از واژه های امروز این گویش که در زبان فارسی کنونی مهجور و متروک است، در نزد شاعران و نویسندگان خراسان، به ویژه دوره حکومت سبک خراسانی بر ادب فارسی شناخته شده و مورد استفاده بوده است

    شهرستان اسفراین از اقامتگاههای اولیه اقوام آریایی و قسمتی از سرزمین پارت ها محسوب می شده ودر زمان اشکانیان و ساسانیان جزو ابر شهر نیشابور بوده واهمیت خاصی داشته است .از اثار تاریخی وجاذبه های گردشگری دیگر  این شهرستان می توان به شهر بلقیس ،مقبره ی شیخ رشیدالدین محمد بیدوازی، سد بیدواز ،پارک ملی سالوک، پارک ملی ساریگل، روستای روئین، غار نوشیروان، دره زیبای اردغان- بیدواز ،دژ صلعوک،آبشار ایزی...اشاره کرد.

مکان های تاریخی وگردشگری شهرستان:

غارانوشیروان:

    این غار در آستانه ی روستای انوشیروان قرار دارد .منظره ی اطراف غار وجاذبه ی تاریخی این روستا گه به گفته ی مورخان زادگاه خسرو انوشیروان است ونیز وجود حصار فقت دژ که مربوط به عصر ساسانی است گردشگران زیادی را بسوی خود جلب می کند

قلعه بلقیس اسفراین:

   ارگ قدیم اسفراین در سه کیلومتری این شهر ودر سمت جاده ی سبزوار قرار دارد.آثار یافته شده از این اثر مربوط به دوره ی صفوی است .اماانچه از قراین بر می آید طول عمر این اثر را بسیار بیشتر از این مدت نشان میدهد.این اثر بعد از ارگ بم دومین اثر خشتی بزرگ ایران است.این اثر بدلیل اهمیت آن ونیز خطر تخریب در نتیجه دستبرد کاوشگران وشرایط جوی نیازمند توجه ومراقبت جدی است .

بنا از دو قسمت شهر و ارگ تشکیل شده و دور حصار آن ۲۹ برج قرارداشته و از محوطه داخلی آن قطعات چینی‌های سبز رنگ و هم‌چنین چینی‌های گل و بوته دار لاجوردی بر زمینه سفید مربوط به عصر صفوی به دست آمده است.

 روستای روئین :

 روستــــــــای روئین از زیباترین و سرسبز ترین روستاهای شهرستـــــــان است و به عنوان روستای هدف گردشگری شهرستان مشخص شده است.چیدمان منازل در آن به صورت پلکانی است و وجود باغ های انبوه میوه ونیز عبور رود خانه ی روئین از ویژگیهای دیگر آن است.

  

                                          روستای روئین

کشتی باچوخه:

مراسم کشتی باچوخه هر ساله در روزهای ۱۲ تا ۱۴ فروردین در گود چشمه زینل خان برگزارمی شود.ازاین مراسم عده زیادی از مردم که شمار آنها بعضا" به ۷۰۰۰۰ نفر بالغ می شود استقبال می کنند.کشتی باچوخه اسفراین بزرگترین ورزش سنتی-بومی کشور محسوب می شود. 

 

             کشتی باچوخه ی سال ۱۳۹۰ در گود چشمه زینل خان(عکس از:hamedjamalivahid11.blogfa.com)

پارک ملی ساریگل:

پارک ملّی ساریگل در حال حاضر به عنوان یکی از غنی ترین مناطق چهارگانه کشور و از مهمترین سرمایه های با ارزش ملّی که نشانگر یک اکوسیستم سالم و نسبتا دست نخورده است، بشمار می رود. منطقه ساریگل  در بر گیرنده تنوع جالبی از گیاهان و جانوران و انواع زیستگاه ها و اجتماعات گیاهی و چشم اندازهای طبیعی است.این منطقه یکی از محل های بسیار خوب رویش گیاه داروئی و صنعتی باریجه در استان خراسان است و همچنین زیستگاه یکی از اصیل ترین و زیبا ترین پستانداران ایران یعنی قوچ اوریال بشمار می رورد.
این منطقه در موقعیت جغرافیایی: 57 درجه و28 دقیقه تا 57 درجه 47 دقیقه طول شرقی و 36 درجه و 55 دقیقه 37 درجه 8 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته و نزدیکترین فاصله آن تا شهر اسفراین حدود 8 کیلومتر است.منطقه حفاظت شده ساریگل که قسمت شمالی آن در حوزه ی روستای بیدواز قرار می گیرد،یکی از کوهستانی ترین مناطق خراسان است و تقریبا سراسر آن از کوه های مرتفع و دره های عمیق تشکیل شده است.
ساریگل با توجه به ساختار توپوگرافیکی آن از لحاظ تنوع جانوری منطقه فوق العاده غنی و با اهمیت است از جمله مهمترین پستانداران و پرندگان این منطقه پلنگ ، کفتار ، گرگ ، روباه معمولی ، گربه وحشی ، قوچ اوریال کل بز ، گراز ، آهو‍‍ ،کبک ، تیهو و سینه سیاه هستند. پارک ملّی و منطقه حفاظت شده ساریگل مکانی مناسب برای بررسی های جانور شناسی مخصوصاً مطالعه در مورد گونه هایی مانند پلنگ و قوچ و میش اوریال و همچنین برسی تنوع گونه های گیاهی و آموزش علمی گیاه شناسی و دارو های گیاهی است. علاوه بر آن جذب گردشگران و علاقمندان به کوه و طبیعت و اجرای تور های آموزشی – تفریحی می تواند از دیگر پتانسیل های منطقه محسوب گردد

 این پارک که در کنار منطقه  حفاظت شده آن قرار دارد در فاصله کوتاهی از اسفراین واقع شده و با بیش از 200 گونه گیاهان داردویی فراوانی در این منطقه رشد می کند از آن جمله می توان به بومادران، تاج خروس، پاز کوهی، چوبک،گل گاوزبان، و خرفه اشاره  نمود.

                                    پارک ملی ساریگل(تصویر از:irandeserts.com)

پارک ملی سالوک

 منطقه سالوک با مساحتی در حدود 1700 هکتار به علت ویژگی های جغرافیایی، پوشش گیاهی متراکم و تنوع گونه های گیاهی و جانوری و بخصوص حیات وحش، از ویژگی های زیست محیطی با ارزشی برخوردار است .این منطقه در موقعیت جغرافیایی 57 درجه و 4 دقیقه تا 57 درجه و 18 دقیقه طول شرقی و 37 درجه و 8 دقیقه تا 37 درجه 15 دقیقه عرض شمالی قرار دارد. دره های بید، توی و زاری همراه با چشمه  ها و چشم انداز های بسیار زیبا، جلوه های کم نظیری از طبیعت و تنوع را ایجاد نموده اند.پارک ملّی و منطقه حفاظت شده سالوک به لحاظ پتانسیل های طبیعی و ویژگی های جغرافیایی و اکولوژیکی از زیبا ترین مناطق استان خراسان شمالی بشمار می آید. مناظر طبیعی و چشم انداز های جذاب و تنوع گونه های گیاهی آن را به زیستگاهی برای انواع پرندگان، خزندگان و پستانداران تبدیل نموده که قوچ اوریال و کل و بز مهمترین آنها هستند. این منطقه هر ساله میزبان گروه های زیادی از دانشجویان، محققین و گردشگرانی است که قصد بر خورداری و بهره برداری از طبیعت زیبا را دارند.

 پارک ملی سالوک مجاور منطقه حفاظت شده سالوک در شمال غربی اسفراین قرار گرفته است.این منطقه زیستگاه پرندگان و حیوانات بسیاری همچون آهو، قوچ، میش، گربه وحشی و پلنگ است.

                         تصاویری از ارتفاعات سالوک(تصاویر از irandeserts.com)

نکته:                                                            

 اسفراین از معدود شهرستان هایی است که همزمان دو پارک ملی ومنطقه حفاظت شده ی مهم کشور را در خود داردو از این روست که به عنوان قطب گردشگری استان خراسان شمالی معرفی می گردد .لذا شایسته است این شهرستان با دارا بودن مناظر وچشم اندازهای کاملآطبیعی مسئولین با اهتمام جدی سعی در معرفی این پتانسیل وحمایت جدی از صنعت گردشگری این شهرستان کنند تا از این رهگذر هر چه بیشتر به پیشبرد صحیح امورات این شهرستان یاری نمایند. 

                                                         

 آرامگاه شیخ محمد رشیدالدین بیدوازی:

    «این بقعه در 32 کیلومتری شمال شرق شهرستان و در حاشیه روستای بیدواز قرار گرفته است ، بنای بقعه شیخ محمد رشیدالدین دارای طرح 8 ضلعی است که گنبدی بر روی آن استوار شده است ، اندازه اضلاع بیرونی بنا 5/3 متر است و اضلاع داخلی بصورت جرزهای عمودی بالا رفته و به دو ردیف کتیبه گچ بری نفیس ختم میگردد این بنا در اصل دارای سه در ورودی در جبهه های شمالی و شرقی وغربی بوده که دوتای اولی را مسدود کرده و از ورودی غربی استفاده میگردد. روی بدنه درها  نقش اسلیمی و ختائی به طرز زیبایی و چشم نوازی کنده شده است . این آرامگاه که مربوط به دوره ایلخانی تیموری است،به شماره دو هزار و ‪ ۱۹۲‬در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است

   صندوق چوبی این بقعه یکی از با ارزشترین صندوق های باقی مانده از اواخر قرن نهم هجری است . ابعاد این صندوق 12/1×62/1 متر است و بوسیله دو قسمت کتیبه کنده کاری شده و خطوط هندسی و گل و بوته تزئین یافته است»*

                                            * رک http://mehr-tahghigh.blogfa.com/post-82.aspx              

 
آرامگاه شیخ آذری اسفراینی:

آرامگاه شیخ آذری درجنوب شهر اسفراین و در یک کیلومتری شمال خاوری خرابه های شهر بلقیـــــس قرار دارد. 

 در اوایل آذرماه امسال همایش بین المللی شیخ آذری در جهت پاسداشت مقام شامخ این عارف وارسته به همت دانشگاه پیام نور در اسفراین برگزار گردید.

 

                                           آرامگاه شیخ آذری (عکس: ایرنا)     

 سدیا بند مهار : این سد در سه کیلومتری جنوب خاوری دهکده کلاته سنجر، در جنوب شهرستان اسفراین، بر روی رودخانه کال شور ـ که امروزه خشک شده است ـ احداث شده و اکنون تنها بقایای بخش میانی آن بر جای مانده و ظاهراً از آثار دوره ایلخانی ـ تیموری است

بند مهار سه دوره تاریخی ساسانی ، سلجوقی و مغول را در بردارد.در  منابع، از این بند ذکری به میان نیامده ؛ اما در تعدادی از اسناد و قباله های محلی دوره تیموری و روایات افواهی بومی ، نام بانی آن را خواجه نجم الدین انصاری ذکر کرده اند. دیواره سد به صورت مستقیم و در جهت شرقی ـ غربی بنا شده و در ساخت آن از سنگ های قلوه ای رودخانه، آجر و ملات آهک استفاده شده است. به نظر می رسد که قدمت بخش سنگی سد بیش از قسمت آجری آن باشد و ظاهراً از آجر بعدها برای مرمت قسمت های آسیب دیده استفاده شده است . در این تعمیرات، ردیف های آجر که به صورت عمودی چیده شده اند ، در میان بخش های سنگی به کار رفته اند . در حال حاضر ، دو ردیف از این آجرها دیده می شود.نکته ای که این سد را از دیگر سدهای قدیمی منطقه خراسان متمایز می سازد ، احداث آن در میان دشت و بین تپه های نسبتاً کم ارتفاع است ؛ در حالی که دیگر سدها در میان دره های کم عرض و در میان کوه ها احداث شده اند. سد مهار اسفراین، به عنوان مخزنی برای ذخیره آب های روان فصلی که از ارتفاعات سرازیر می شده، کاربرد داشته است. در کنار سد، آثار ساختمان خرابه ای از آجر مشهود است که احتمال دارد محل زندگی کسانی بوده که مسؤولیت نگهبانی و تقسیم آب بند را بر عهده داشته اند. همچنین در قسمت شمالی و جنوبی سد، آثار نهرهایی قدیمی که وظیفه انتقال آب سد را بر عهده داشته اند ، دیده می شود. 

سرو مهرگان اسفراین:

 این اثر بعنوان نخستین اثر طبیعی استان خراسان شمالی و چهارمین اثر طبیعی کشور به نام درخت کهنسال سرو مهرگان به شماره چهار در فهرست آثار طبیعی قرارگرفته است.  قدمت این اثر حدود ۱۱۰۰سال ،براورد می شود. این درخت کهنسال دارای قطری معادل ۱۷۲ سانتی متر و وسعت سطح تاج پوشش آن ۹۷ متر مربع است. 

سد بیدواز:  

سد مخزنی بیدواز اسفراین با هدف کنترل سیلاب و تنظیم حدود 50 میلیون متر مکعب آورد سالانه رودخانه بیدواز و تامین 3/39 میلیون متر مکعب آب جهت مصارف کشاورزی، صنعت و شرب، پرورش ماهی و فراهم شدن امکانات ورزشی و تفریحی و ایجاد اشتغال و بهبود شرایط رفاهی برای شهروندان و روستاییان منطقه، طی سالهای 78 تا 83 با هزینه ای بالغ بر 160 میلیارد ریال احداث شده است.
این سد از نوع خاکی سنگریزه ای با هسته رسی است و دارای 105 متر طول تاج و 11 متر عرض تاج میباشد. ظرفیت کل مخرن این سد، 53 میلیون متر مکعب بوده و طول مخزن آن، 3/2 کیلومتر است.
 

 


کلیه حقوق و محتوای این سایت متعلق به اداره کل تبلیغات اسلامی خراسان شمالی می باشد.استفاده از مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت بلا مانع است.
طراحی ، تولید و پیاده سازی پرتال : شرکت توسعه فناوری اطلاعات اینتک